Druga dalmatinska brigada

Deo NOVJ
Datum formiranja:   2. oktobar 1942.
Mesto:   Uništa kod Bosanskog Grahova
Formacija:   
Brojno stanje:   836 vojnika i oficira
Komandant:   Ljubo Vučković
Drugi komandujući oficir:   Ante Jurlin
Učešće u bitkama:   Borbe za Livno 1942.
Bitka na Neretvi
Forsiranje Neretve marta 1943.
Bitka na Sutjesci
Bitka na Barama juna 1943.
Mostarska operacija 1945. godine
Tršćanska operacija
Odlikovanja:   Orden narodnog heroja
Orden narodnog oslobođenja
Orden bratstva i jedinstva

Formirana je 3. oktobra 1942. u selu Uništa, blizu Bosanskog Grahova. U njen sastav ušli su: 1. bataljon "Branko Vladušić", 2. bataljon "Jerko Ivančić", 3. bataljon "Nikola Vrančić" i 4. bataljon "Živko Peran - Vlado". Pri osnivanju imala je ukupno 836 boraca. Bila je u sastavu 4. Operativne zone Hrvatske do 1. novembra 1942. Druge proleterske divizije do 23. februara 1944.), Primorske operativne grupe 2. korpusa do 5. januara 1945. i 9. divizije 8. korpusa do kraja rata.

U januaru 1945. imala je 2.363 borca.

Druga dalmatinska brigada učestvovala je u napadima Druge proleterske divizije na Bosansko Grahovo oktobra 1942., Livno i Tomislavgrad decembra 1942. i Imotski februara 1943., a zatim u bici na Neretvi i Sutjesci. Upamćeno je njeno uspešno forsiranje Neretve 6./7. marta 1943. Pohvaljena je ukazom Vrhovnog štaba NOVJ za forsiranje Drine 9. aprila 1943. U bitci na Sutjesci odigrala je ključnu ulogu u kritičnom trenutku svojom fanatičnom odbranom položaja na Barama .Od svih 16 brigada NOVJ koje su učestvovale u bici na Sutjesci Druga dalmatinska brigada imala je najveće gubitke - tokom jednomesečne operacije poginula su 833 borca ove brigade.

Učestvovala je u borbama za Kolašin oktobra 1943., a zatim u borbama protiv 21. armijskog korpusa i četnika u Crnoj Gori i Hercegovini u sastavu Primorske operativne grupe.

Druga dalmatinska brigada oslobodila je sa jedinicama 29. hercegovačke divizije oslobodila je Dubrovnik 18. oktobra 1944. U Mostarskoj operaciji oslobađa Široki Brijeg i Mostan. Zatim u operacijama 4. armije učestvuje u oslobođenju Karlobaga, Raba, Cresa, Lošinja i Istre. Borbeni put završava učešćem u oslobođenju Trsta i Rijeke.

Ukazom vrhovnog komandanta NOV i POJ Josipa Broza Tita 12. jula 1944. Druga dalmatinska brigada proglašena je proleterskom.

Odlikovana je Ordenom narodnog heroja, Ordenom narodnog oslobođenja i Ordenom bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem. Prema obrađenim podacima, u brigadi se borilo 5.548 boraca, od kojih je 209 bilo stranih državljana (188 Italijana). Od toga je poginulo 1.829 boraca.

Izvor: Wikipedia